İlaç takip çizelgesi: anne babanızın ilaçları için örnek çizelge

İlaç takip çizelgesi, kullanılan her ilacın adını, ne için ve kimin yazdığını, hekimin söylediği kullanım zamanını ve her dozun alınıp alınmadığını tek sayfada gösteren bir listedir. Anne babanız için hazırlarken bilgileri reçeteden, ilacın kutusundan ve hekiminizle eczacınızdan alın; çizelge yalnız onların söylediğini yazmak içindir, doz ya da saat önermez.

Aşağıda çizelgede hangi sütunların bulunacağını, doldurulmuş bir örneği ve çizelgenin nasıl güncel tutulacağını anlatıyoruz.

Çizelge neden işe yarar?

Birden çok ilaç kullanan biri için asıl zorluk ilaçların kendisi değil, düzenidir. Hangi kutu sabah, hangisi akşam? Bugünkü doz alındı mı? Yeni yazılan ilaç eskisinin yerine mi geçti, yanına mı eklendi? Bu sorular akılda tutulunca karışır, kâğıda yazılınca netleşir.

Türkiye İlaç ve Tıbbi Cihaz Kurumu, akılcı ilaç kullanımını kişinin uygun ilaca uygun süre ve dozda ulaşabilmesi diye tanımlar ve hasta ile hasta yakınlarını da bunun sorumlu tarafları arasında sayar. Çizelge, hasta yakınının bu işteki en basit aracıdır: hekimin söylediğini her gün aynı biçimde görünür kılar.

Çizelgede hangi sütunlar olmalı?

Her ilaç için bir satır açın ve şu bilgileri yazın:

• İlacın adı: kutunun üstünde yazdığı gibi. Aynı etken maddenin farklı adla satılan kutuları karışmasın diye kutudaki adı aynen yazın.
• Ne için: hekimin söylediği sebep, kendi kelimelerinizle ("tansiyon için", "mide için").
• Yazan hekim ve tarih: hangi bölümden, hangi muayenede yazıldığı.
• Nasıl alınacağı: hekimin ya da eczacının söylediği gibi; aç mı tok mu, suyla mı. Emin değilseniz boş bırakın ve eczacınıza sorun.
• Kullanım zamanı: sabah, öğle, akşam, gece gibi kutular. Yalnız hekimin söylediği kutuları işaretleyin.
• Başlangıç ve bitiş: ilacın ne zaman başladığı, belli bir süre içinse ne zaman biteceği.
• Not: gözlediğiniz bir değişiklik ya da hekime sorulacak bir soru.

Çizelgenin altına ayrı bir bölüm açıp her gün için "alındı" işaretini koyun. Haftanın günlerini yan yana yazıp her kullanım zamanının altına bir kutu bırakmak yeter.

Bu sütunlarla hazırladığımız boş çizelgeyi ve haftalık işaretleme sayfasını PDF olarak indirip yazdırabilirsiniz.

Örnek çizelge

Aşağıdaki bir örnek durumdur; ilaç adları yerine köşeli parantezli yer tutucular var. Kendi çizelgenizde kutudaki adları yazın.

• [Kutudaki ad] · ne için: tansiyon · yazan: dahiliye, son kontrol · nasıl: hekimin söylediği gibi · zaman: sabah · başlangıç: kontrol günü · bitiş: hekim kesene kadar · not: yok.
• [Kutudaki ad] · ne için: mide · yazan: aile hekimi · nasıl: eczacının söylediği gibi · zaman: akşam · başlangıç: kontrol günü · bitiş: kutu bitince hekime sor · not: yemekle ilgili soruyu eczacıya sor.
• [Kutudaki ad] · ne için: göz damlası · yazan: göz hastalıkları · nasıl: hekimin gösterdiği gibi · zaman: sabah ve akşam · başlangıç: muayene günü · bitiş: kontrolde karar verilecek · not: damlayı kimin damlatacağı.

Haftalık bölümde Pazartesi'den Pazar'a her günün altında "sabah", "akşam" kutuları olur; alınan doz işaretlenir, alınmayan boş kalır. Boş kutu bir uyarı değil, bir sorudur: neden alınmadı, hekime ya da eczacıya sorulması gereken bir şey mi var?

Çizelgeyi kim, nerede tutar?

• Görünür bir yerde. İlaçların durduğu dolabın kapağı ya da buzdolabı, çizelgenin her gün göze çarpacağı yerlerdir.
• Yanınızda bir kopya. Muayeneye ya da eczaneye giderken çizelgenin güncel bir kopyası yanınızda olsun. Hekim ya da eczacı kullanılan ilaçları sorduğunda tek tek kutu aramazsınız.
• Tek bir sorumlu. Kardeşler arasında çizelgeyi kimin güncelleyeceği belli olsun. Aynı listeyi farklı kişiler farklı yerlerde tutunca listeler birbirini tutmaz.

Ne zaman güncellenir?

Çizelge, hekim bir ilacı eklediğinde, kestiğinde ya da değiştirdiğinde güncellenir. Eski satırı silmek yerine üstünü çizip yanına bitiş tarihini yazın; ileride "bu ilacı ne zaman bırakmıştık?" sorusunun cevabı orada durur. Kullanılmayan ilaçların ne yapılacağını eczacınıza sorun.

Bir dozun atlandığını ya da yanlış alındığını fark ederseniz, ne yapılacağına çizelgeye bakarak karar vermeyin; hekiminizi ya da eczacınızı arayın. Acil bir durumda 112'yi arayın.

Kâğıt mı, telefon mu?

Kâğıt çizelge herkesin okuyabileceği, pil istemeyen bir araçtır ve tek başına yeter; isterseniz alarm ya da haftalık kutu gibi ilaç hatırlatma yöntemlerinden biriyle destekleyin. Telefonda tutmak isteyenler için Yuva Defteri aynı düzeni sunar:

• İlaçlar, dozlar ve her doz için "Aldım" onayı; onaylanmayan doz görünür.
• Hatırlatmalar telefonda kurulur; o anda internet gerekmez.
• Randevular ve kimin götüreceği aynı yerde durur.
• Acil durum kartında kan grubu, alerjiler, ilaçlar ve acil kişiler yazılı olur.
• İlaç kutusunun fotoğrafını çektiğinizde yazı telefonda okunur; siz onaylamadan hiçbir şey kaydedilmez.

Yuva Defteri tıbbi tavsiye vermez; yalnız sizin girdiğiniz bilgileri saklar ve hatırlatır. Bilgiler telefonda şifreli durur ve başka bir telefonla eşitlenmez; aynı listeyi kardeşinizin de görmesi gerekiyorsa yazdırılmış çizelge hâlâ en kolay yoldur. Hesap açmadan kullanılır ve ücretsizdir.

Yalnız yaşayan bir anne babanız varsa günlük haberleşme için her gün haber almak üzerine yazımıza da bakabilirsiniz. Evde bakım ya da huzurevi gündeme geldiyse yaşlı bakımı başvurularının hangi kuruma yapıldığını öğrenmek ilk adımdır.

Özet

• İlaç takip çizelgesi; ilacın adını, ne için ve kimin yazdığını, nasıl ve ne zaman alınacağını, başlangıç ve bitişini ve her dozun alınıp alınmadığını tek sayfada toplar.
• Bilgiler reçeteden, kutudan, hekimden ve eczacıdan gelir; çizelge doz ya da saat önermez.
• Çizelge görünür bir yerde durur, bir kopyası muayeneye ve eczaneye götürülür, tek bir kişi günceller.
• Atlanan ya da yanlış alınan bir dozda karar hekimin ve eczacınındır; acil durumda 112 aranır.