Şifre yöneticisi nedir? Ailenin şifrelerini tek yerde güvenle tutmak

Şifre yöneticisi, parolalarınızı şifreli bir kasada saklayan ve sizin tek bir kilitle açtığınız bir uygulamadır; böylece her hesap için ayrı ve uzun bir parola kullanırken hepsini ezberlemek zorunda kalmazsınız. Jandarma'nın parola güvenliği bilgi notu da aynı parolayı bütün hesaplarda kullanmanın, birini ele geçiren kişiye öbürlerini de açacağı uyarısını yapar; şifre yöneticisi bu sorunun pratik çözümüdür.

Aşağıda iyi bir parolanın nasıl olacağını, ailede parolaların nerede ve nasıl tutulacağını ve bir şifre yöneticisinde nelere bakmanız gerektiğini anlatıyoruz.

Parola mı, şifre mi?

Jandarma'nın bilgi notu bu kavramları ayırır: parola, bir sisteme girmek için oluşturduğumuz harf, rakam ve özel karakterlerden oluşan metindir; şifre ise bir metni belirli algoritmalarla anlamsız hâle getirme işlemidir. Günlük dilde bu kelimeler aynı anlamda kullanılır; bu yazıda da çoğu yerde "şifre" diyoruz.

İyi bir parola nasıl olur?

Jandarma'nın bilgi notunun önerileri kısa ve açıktır:

• Uzun olsun. Karmaşık ve uzun parolaların kırılması zordur.
• Karışık olsun. Büyük ve küçük harf, rakam ve özel karakter içersin.
• Kişisel olmasın. Doğum tarihi, eşinizin ya da çocuğunuzun adı, memleketiniz gibi size özel bilgilerden parola oluşturmayın.
• Tahmin edilmesin. Kolay tahmin edilebilecek kelimeleri kullanmayın.
• Her hesapta ayrı olsun. Aynı parolayı bütün hesaplarda kullanırsanız, birini ele geçiren diğerlerine de erişebilir.
• Kimseyle paylaşılmasın. Özellikle kendini banka yetkilisi ya da devlet görevlisi gibi tanıtan kişilere parolanızı vermeyin.

Bu kuralların hepsini ezberle uygulamak zordur; her hesap için ayrı, uzun ve kişisel olmayan bir parola akılda kalmaz. Şifre yöneticisi tam bu noktada işe yarar.

Şifre yöneticisi ne yapar?

• Saklar. Parolalarınızı şifreli bir kasada tutar.
• Kilitler. Kasayı açmak için parmak izi, yüz ya da bir ana kilit gerekir.
• Kolaylaştırır. Bir parolayı gerektiğinde kopyalamanızı ya da görmenizi sağlar.

Böylece ezberlemeniz gereken şey tek bir kilit olur; geri kalan parolalar uzun ve her hesapta farklı olabilir. Ana kilidi de bu yüzden iyi seçin: uzun, size özel bilgilerden bağımsız ve başka hiçbir yerde kullanmadığınız bir kilit.

Seçerken nelere bakılır?

• Kilit: Uygulama her açılışta kilit soruyor mu, kullanılmayınca kendiliğinden kilitleniyor mu?
• Kopyalama: Kopyaladığınız parola panoda ne kadar kalıyor?
• Kurtarma: Telefonunuzu kaybederseniz ya da kilidi unutursanız kasayı nasıl kurtaracaksınız?
• Taşıma: Başka bir yerden parolalarınızı içeri alabiliyor, gerektiğinde dışarı aktarabiliyor musunuz?
• Nerede durur: Parolalarınız telefonunuzda mı, bir şirketin sunucusunda mı duruyor?

Bir parola sızdıysa

Bir hesabınızın parolasının başkasının eline geçtiğinden şüpheleniyorsanız o parolayı hemen değiştirin; aynı parolayı kullandığınız başka hesaplar varsa onları da. Jandarma'nın bilgi notu, parolanın belirli aralıklarla değiştirilmesini ve yeni parolanın eskisine benzememesini de önerir. Banka hesabı söz konusuysa bankanızı arayın. Telefonunuz çalındıysa şifre değiştirmek, telefon çalındığında yapılacakların yalnız biridir.

Ailede parolalar

Ailede parolalarla ilgili bir sorun, önemli bir hesabın parolasının yalnız bir kişide olmasıdır. Ama çözüm, herkesin bütün parolaları bilmesi değildir. Şunları ailecek konuşun:

• Herkesin kendi parolası kendisindedir. Anne babanızın e-Devlet ya da banka parolası onlarındır; sizinle paylaşmalarını istemeyin.
• Ortak olanlar belli olsun. Evin wifi parolası ya da ortak bir aboneliğin girişi gibi bilgiler, ailede bilinmesi gerekenlerdir.
• Acil bir durumda ne olacak? Bir aile üyesine bir şey olursa önemli hesaplara nasıl ulaşılacağını konuşun; bunu bir kâğıda yazıp güvenli bir yerde saklamak bir yoldur.

Telefonun kendisini de koruyun

Jandarma'nın bilgi notu ekran kilidi ya da parola kullanmadığınızda, cihazınıza bir şey olursa kişisel bilgilerinize kolayca erişilebileceğini hatırlatır. İnternetten indirilen bir programın içine gizlenmiş bir yazılımla cihaz ele geçirilirse, cihazda kayıtlı bütün parolaların da ele geçebileceği uyarısını yapar. Bu yüzden:

• Telefonunuzda ekran kilidi kullanın.
• Uygulamaları yalnız resmî mağazadan kurun.
• Bankacılık işlemlerinde bankanızın kendi uygulamasını tercih edin.

Telefonla gelen dolandırıcılık aramaları için ayrı bir yazımız var. Kod ya da parola isteyen bir kısa mesaj aldıysanız o mesajı nereye şikâyet edeceğinize bakın.

Yuva Defteri'nde Kasa

Yuva Defteri içindeki Kasa, şifreleri ve önemli belgeleri saklamak için yapıldı:

• Şifreler, güvenli notlar, tapu, kimlik ve poliçe Kasa'da durur.
• Her açışta parmak izi, yüz ya da PIN sorulur; kullanılmayınca kendiliğinden kilitlenir.
• Kopyalanan şifre kısa süre sonra panodan silinir.
• Başka bir şifre yöneticisinden dışa aktarma dosyasıyla taşıyabilir, parolalı tek dosya olarak dışa aktarabilirsiniz.
• Kasa'yı kurtarmak için evin dışında saklanacak kâğıt parçalar basarsınız.

Fatura ve garanti belgesi gibi kâğıtlar da aynı özeni ister; garanti belgesini kaybetmemenin yolu, onları tek bir dosyada ve fotoğraflarıyla birlikte tutmaktır. Bilgiler bulutta değil, telefonunuzda şifreli durur. Yuva Defteri hesap açmadan kullanılır ve ücretsizdir; uygulama Google Play'de. Tıbbi tavsiye vermez.

Özet

• Şifre yöneticisi parolalarınızı tek bir kilitle açılan şifreli bir kasada tutar; her hesapta ayrı ve uzun parola kullanmayı kolaylaştırır.
• Jandarma'nın önerisiyle parolalar uzun, karışık, kişisel bilgilerden bağımsız ve her hesapta farklı olmalı; kimseyle paylaşılmamalı.
• Seçerken kilit, pano, kurtarma, taşıma ve verinin nerede durduğuna bakın.
• Ailede herkesin parolası kendisindedir; ortak bilgiler ve acil durumda ne olacağı ayrıca konuşulur.