Evde yaşlı bakım hizmeti için nereye başvurulur? Evde bakım parası, evde sağlık hizmeti ve huzurevi

Evde yaşlı bakımı ya da kurum bakımı için başvuru, yaşlının oturduğu yerdeki Aile ve Sosyal Hizmetler İl Müdürlüğü'ne ya da varsa Sosyal Hizmet Merkezi'ne yapılır; huzurevi başvurusu e-Devlet üzerinden de yapılabilir, halk arasında "evde bakım parası" denen evde bakım yardımı için de e-Devlet'te bir ön başvuru hizmeti var. Hangi desteğin uygun olduğu yaşlının sağlık durumuna, günlük işlerini kendi başına yapıp yapamadığına ve hanenin gelirine göre değişir; bu yüzden ilk adım il müdürlüğüyle konuşmak ve Bakanlığın sıkça sorulan sorular sayfalarını okumaktır.

Aşağıda Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı'nın kendi sayfalarına dayanarak evde bakım yardımını, huzurevini ve yaşlı bakım merkezini, başvuru yerlerini ve gereken belgeleri anlatıyoruz. Tutarları ve yaş sınırlarını burada yazmıyoruz; güncel hâllerini Bakanlığın sayfasından okuyun. Bu yazı hukuki tavsiye değildir.

Hangi destekler var?

Bakanlığın sayfalarında yaşlılarla ilgili başlıca şu yollar geçer:

• Evde bakım yardımı ("evde bakım parası"): Bakanlığın sayfasına göre engelli bireylere yönelik bir destektir. Yaşlı bir yakınınız için ancak sağlık kurulu raporunda gereken ifadeler varsa ve hane geliri belirli bir sınırın altındaysa söz konusu olur; iki şartı aşağıda anlattık. Bakım hizmetleri değerlendirme heyeti, kişinin başkasının yardımı olmadan yaşamını sürdüremeyeceğine karar vermelidir.
• Huzurevi: Bakanlığa göre huzurevleri, yeme, içme, banyo ve tuvalet gibi günlük işlerini bağımsız yapabilen yaşlıları kabul eder.
• Yaşlı bakım ve rehabilitasyon merkezi: Bedensel, fiziksel ya da demans gibi zihinsel gerilemeler nedeniyle sürekli ya da süreli bakıma ihtiyacı olan yaşlıları kabul eder.
• Evde sağlık hizmeti: Bir bakım parası ya da kurum değil, Sağlık Bakanlığı'nın sağlık hizmetidir. Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı'nın sayfasına göre hekim ve yardımcı sağlık personelinden oluşan bir ekip kişiyi evinde ziyaret eder.

Yaş şartı, sağlık raporunda aranan ifadeler ve gelir sınırı gibi ayrıntılar Bakanlığın sayfalarında yazılıdır ve zamanla değişebilir; başvurudan önce güncel hâlini okuyun.

Evde bakım parası kimlere verilir?

Halk arasında "evde bakım parası" ya da "evde bakım maaşı" denen destek, Bakanlığın sayfalarında "evde bakım yardımı" adıyla geçer. Bakanlığın sıkça sorulan sorular sayfasına göre engelli bireylerin evde bakım yardımından yararlanabilmesi için iki şart birlikte aranır:

• Sağlık raporu: 18 yaşından büyükler için düzenlenen engelli sağlık kurulu raporunda "ağır engelli" ya da "tam bağımlı" ifadesinin bulunması.
• Gelir: Her türlü gelirin toplamı esas alınarak hanede kişi başına düşen ortalama aylık gelirin, asgari ücretin aylık net tutarının üçte ikisinden az olması.

Yani yaşlı olmak tek başına yeterli değildir: yaşlı bir yakınınız ancak raporunda bu ifadelerden biri varsa ve hane geliri bu sınırın altındaysa evde bakım yardımından yararlanabilir. Yardımın tutarını burada yazmıyoruz; güncel tutar ve şartlar için Bakanlığın sayfasını okuyun ya da il müdürlüğüne sorun.

Evde yaşlı bakım hizmeti için nereye başvurulur?

• Evde bakım yardımı (evde bakım parası): Bakanlığın sayfasına göre engelli bireyin oturduğu yerdeki Aile ve Sosyal Hizmetler İl Müdürlüğü'ne ya da varsa Sosyal Hizmet Merkezi Müdürlüğü'ne başvurulur. e-Devlet'te Bakanlığın "Bakım İhtiyacı Olan Engellilerin Evde Bakım Taleplerinin Ön Başvurusu" hizmeti de var; ödeme bilgileri yine e-Devlet'teki "Engelli Evde Bakım Ödeme Bilgileri Sorgulama" hizmetinden görülebilir.
• Huzurevi ve bakım merkezi: Bakanlığa göre kuruluş müdürlüğüne, sosyal hizmet merkezine ya da il müdürlüğüne başvurulabilir; başvuru e-Devlet üzerinden de yapılabilir.
• Evde sağlık hizmeti: Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı'nın sıkça sorulan sorular sayfasına göre hastalar ya da aile bireyleri, Sağlık Bakanlığı bünyesindeki ulusal çağrı merkezini 444 38 33 numaradan arayarak başvurur. Yakınınızın bu hizmetten yararlanıp yararlanamayacağını çağrı merkezine sorun.

Hangi kapıdan başlayacağınızdan emin değilseniz il müdürlüğünü arayın ve yakınınızın durumunu anlatın; hangi desteğin uygun olduğunu ve neler gerektiğini söyleyeceklerdir.

Yaşlı bakım başvurusu nasıl yapılır?

Başvurunun sırası, hangi desteğe ihtiyaç olduğuna göre değişir; ama çoğu ailede şu adımlar işe yarar:

• İhtiyacı belirleyin. Yakınınızın günlük işlerden hangilerini kendi başına yapabildiğini ve sağlık durumunu hekimiyle konuşun. Huzurevi mi, bakım merkezi mi, evde destek mi uygun, cevabı buna göre değişir.
• İl müdürlüğüne danışın. Oturduğu yerdeki Aile ve Sosyal Hizmetler İl Müdürlüğü ya da Sosyal Hizmet Merkezi, hangi desteğin uygun olduğunu ve hangi belgelerin gerektiğini söyler.
• Raporu ve belgeleri hazırlayın. Evde bakım yardımı için engelli sağlık kurulu raporu, huzurevi için aşağıda sayılan belgeler gerekir.
• Başvuruyu yapın. Evde bakım yardımı için il müdürlüğüne ya da e-Devlet'teki ön başvuru hizmetine; huzurevi ve bakım merkezi için kuruluşa, il müdürlüğüne ya da e-Devlet'e başvurulur.
• Sağlık ihtiyacını ayrıca sorun. Hekimin evde muayenesi gerekiyorsa evde sağlık hizmeti için 444 38 33'ü arayın.

Huzurevi başvurusu için belgeler

Bakanlığın huzurevi sayfasında sayılan belgeler şunlardır:

• Kimlik belgesi; yabancılar için oturma izni ya da kimlik numarasını gösteren belge.
• İmzalı dilekçe ya da e-başvuru.
• Sağlık durumuna ilişkin belgeler; bulaşıcı bir hastalık varsa toplu yaşama engel olmadığını gösteren sağlık raporu.
• Gelir durumunu ve mal varlığını gösteren belgeler.
• Adli sicil kaydı; ilgili mercilerden ya da e-Devlet'ten alınabilir.
• Korunması ve gözetilmesi gereken yaşlılar için vasilik kararı ya da vesayet makamından alınan izin belgesi.
• Kişisel verilerin işlenmesine dair aydınlatma metni ve gerektiğinde açık rıza beyanı.

Bakanlığa göre huzurevine kabulde ayrıca ruh sağlığının yerinde olması, toplu yaşama engel bulaşıcı hastalık ve bağımlılık bulunmaması ve sosyal ya da ekonomik yoksunluğun sosyal inceleme raporuyla tespit edilmesi aranır.

Bir kurumu ziyaret ederken kamera ve mahremiyet düzenini de sorabilirsiniz; huzurevlerindeki kuralları Mekanapp'ın huzurevinde kamera ve düşme algılama rehberi anlatıyor.

Başvurudan önce ailecek konuşun

Kurum bakımı ya da evde bakım desteği, yaşlı bir yakın için büyük bir karardır. Bakanlığın sayfaları kuralları anlatır; ama kararın kendisi ailenindir. Şunları birlikte konuşun:

• Yakınınız ne istiyor? Kendi evinde mi kalmak istiyor, yoksa bir kurumda daha güvende mi hissedecek? Kararın merkezinde onun isteği olsun.
• Günlük işler: Yemek, banyo, ilaç ve ev işleri gibi günlük işlerden hangilerini kendi başına yapabiliyor, hangilerinde yardıma ihtiyacı var?
• Ailede kim ne yapabilir? Kardeşler arasında ziyaret, alışveriş, doktor randevusu ve evrak işleri nasıl paylaşılacak?
• Belgeler hazır mı? Sağlık raporları, kimlik ve gelir belgeleri bir arada mı?

Bu konuşmayı tek bir ziyarette bitirmek zorunda değilsiniz. Yakınınızın sağlık durumunu bilen hekimine de danışın.

Evde kalırken: günlük haber

Yaşlı bir yakın kendi evinde kalmaya devam ediyorsa ailenin derdi çoğu zaman günlük haberdir: bugün güne başladı mı? Bunu her sabah aramadan da öğrenmenin yollarını yalnız yaşayan anne babadan her gün haber almak yazımızda anlattık. Telefonu da ona göre ayarlamak gerekir: yaşlılar için akıllı telefon ayarları, yazıyı büyütmekten sık kullanılanları öne almaya kadar neyin değişebileceğini gösterir. İlaçlarını düzenli tutmak için ilaç takip çizelgesi de işe yarar; çizelgeyi alarm ya da haftalık kutu gibi ilaç hatırlatma yöntemleriyle desteklemek mümkün.

Yuva Bakım, yakınınız sabah telefonunu kullanmaya başlayınca günün başladığını ailesine gösterir; sabah bir işaret yoksa önce ona "Günaydın, iyi misin?" diye sorar, cevap yoksa aileye sırayla haber verir. Takip, onun kendi telefonundan onayı olmadan açılmaz. Yuva Bakım bir bakım hizmeti değildir; teşhis koymaz ve güvenlik garantisi vermez. Acil çağrı hizmeti değildir; acil bir durumda 112'yi arayın.

Özet

• Yaşlı bakımı için başvuru, yaşlının oturduğu yerdeki Aile ve Sosyal Hizmetler İl Müdürlüğü'ne ya da Sosyal Hizmet Merkezi'ne yapılır; huzurevi başvurusu e-Devlet'ten de yapılabilir.
• Evde bakım parası, Bakanlığın sayfalarındaki adıyla evde bakım yardımı, engelli bireylere yöneliktir: raporda "ağır engelli" ya da "tam bağımlı" ifadesi ve hanede kişi başı gelirin net asgari ücretin üçte ikisinin altında olması aranır. e-Devlet'te ön başvuru hizmeti var.
• Huzurevi günlük işlerini bağımsız yapabilen, yaşlı bakım merkezi ise sürekli ya da süreli bakıma ihtiyacı olan yaşlılar içindir.
• Hekimin evde muayenesi için Sağlık Bakanlığı'nın evde sağlık hizmeti 444 38 33'ten istenir.
• Yaş, gelir ve rapor şartlarının güncel hâlini Bakanlığın sayfasından okuyun; kararı yakınınızla birlikte verin.

Sıkça sorulan sorular

Evde yaşlı bakım hizmeti için nereye başvurulur?

Yaşlının oturduğu yerdeki Aile ve Sosyal Hizmetler İl Müdürlüğü'ne ya da varsa Sosyal Hizmet Merkezi'ne başvurulur; huzurevi başvurusu e-Devlet'ten de yapılabilir. Hekimin evde muayenesi gerekiyorsa Sağlık Bakanlığı'nın evde sağlık hizmeti için 444 38 33 aranır.

Yaşlı olmak evde bakım parası almak için yeterli mi?

Hayır. Bakanlığın sayfasına göre evde bakım yardımı engelli bireyler içindir: 18 yaşından büyükler için engelli sağlık kurulu raporunda "ağır engelli" ya da "tam bağımlı" ifadesi bulunmalı ve hanede kişi başına düşen gelir Bakanlığın belirlediği sınırın altında olmalıdır.

Evde bakım parası başvurusu e-Devlet'ten yapılır mı?

e-Devlet'te Bakanlığın "Bakım İhtiyacı Olan Engellilerin Evde Bakım Taleplerinin Ön Başvurusu" hizmeti var. Başvuru, engelli bireyin oturduğu yerdeki il müdürlüğüne ya da Sosyal Hizmet Merkezi'ne de yapılır.

Huzurevine kimler kabul edilir?

Bakanlığa göre huzurevleri yeme, içme, banyo ve tuvalet gibi günlük işlerini bağımsız yapabilen yaşlıları kabul eder. Sürekli ya da süreli bakıma ihtiyacı olan yaşlılar için yaşlı bakım ve rehabilitasyon merkezleri vardır. Yaş ve öbür şartların güncel hâlini Bakanlığın sayfasından okuyun.

Doktorun eve gelmesi için nereye başvurulur?

Aile ve Sosyal Hizmetler Bakanlığı'nın sayfasına göre evde sağlık hizmeti için Sağlık Bakanlığı'nın ulusal çağrı merkezi 444 38 33 aranır; hekim ve yardımcı sağlık personelinden oluşan bir ekip kişiyi evinde ziyaret eder.