Deprem anında iletişim: telefon çekmezse aileyle nasıl haberleşilir?

Deprem anında iletişim için AFAD'ın önerisi açıktır: haberleşmeyi kısa mesajla ve internet tabanlı mesajlaşma uygulamalarıyla yapın, hayati durumlar dışında telefon görüşmesinden kaçının. Aileyle önceden kararlaştırılmış bir buluşma yeri ve kısa bir "İyiyim" mesajı, herkesin aynı anda herkesi aramasından daha çabuk haber verir.

Aşağıda AFAD'ın ne dediğini, aileyle önceden neyi konuşmanız gerektiğini, kısa mesajın nasıl yazılacağını ve şebeke de internet de yokken neler yapılabileceğini anlatıyoruz.

AFAD ne diyor?

AFAD, büyük depremlerin ardından resmî sosyal medya hesabından aynı uyarıyı paylaştı. Anadolu Ajansı'nın aktardığına göre AFAD'ın cümleleri şunlardı:

• "Haberleşmelerinizi kısa mesaj servisi (SMS) ve internet tabanlı mesajlaşma yazılımları üzerinden yapınız."
• "Hayati durumlar dışında telefon görüşmesi yapmaktan kaçının."

Acil bir durumda 112 aranır; uyarı bunun dışındaki aramalar içindir.

Neden arama değil mesaj?

Sesli arama, sürdüğü boyunca bir hattı meşgul eder. Bir deprem sonrasında aynı bölgede herkes aynı anda birini aramaya çalışır ve aramalar bağlanmayabilir. Kısa bir mesaj ise bir kez yazılır ve gönderilir; karşı taraf gördüğünde okur. AFAD'ın mesajı önermesinin sebebi, hatların hayati aramalar için açık kalmasıdır.

Bu, aileniz için de bir rahatlık demektir: telefonu açılmayan birini art arda aramak yerine, gelen mesajı beklemek daha az kaygı yaratır.

Önceden konuşulacaklar

Afet anında ne yapılacağına o anda karar vermek zordur. Şunları ailecek önceden konuşun:

• Kim kime haber verir? Ailenin herkesin herkese yazması yerine, mesajların toplanacağı bir kişi belirlemek iş görür. Bu kişi şehir dışında yaşayan bir yakın da olabilir.
• Nerede buluşulur? Telefonla ulaşılamadığında herkesin gideceği buluşma yeri ve toplanma alanı belli olsun. Toplanma alanınızı nasıl öğreneceğinizi toplanma alanı sorgulama yazımızda anlattık.
• Çocuklar ne yapar? Okuldaki çocuğun kimin tarafından alınacağı, telefonu yoksa nereye gideceği belli olsun.
• Yalnız yaşayan yakınlar: Anne babanıza ya da yalnız yaşayan bir yakınınıza kimin ulaşacağını önceden kararlaştırın.

Bunların hepsi bir aile afet planının parçasıdır; planı adım adım aile afet planı yazımızda anlattık.

Kısa mesaj nasıl yazılır?

Afet sonrasında yazılacak mesaj kısa ve açık olmalı. Okuyanın bir şey sormasına gerek kalmamalı:

• Durumunuz: iyiyim ya da yardım lazım.
• Neredesiniz: evde, okulda, toplanma alanında.
• Ne yapacaksınız: buluşma yerine gidiyorum, burada bekliyorum.

Örnek durum: "İyiyim. Toplanma alanındayım. Çocuklar yanımda. Burada bekliyoruz." Bu kadarı, ailenin geri kalanının bir sonraki adımı planlaması için yeter.

Telefonunuzu önceden hazırlayın

Afet anında yapılacak işleri azaltmanın yolu, bir kısmını bugünden yapmaktır:

• Acil kişiler hem telefonda hem kâğıtta olsun. Telefon kaybolur ya da şarjı biterse numaralar kâğıtta kalır. Cüzdanda taşınan bir acil durum kartı bunun için iyi bir yerdir.
• Aile mesaj grubunu önceden kurun. Grubun adı ve kimin içinde olduğu belli olsun; afet anında grup aramakla vakit geçmez.
• Şarjı düşük bırakmamayı alışkanlık edinin. Afet çantanıza taşınabilir bir şarj cihazı koymayı düşünebilirsiniz.
• Mesaj şablonunu yazın. "İyiyim, neredeyim, ne yapıyorum" kalıbını ailecek konuşun; o an düşünmeden yazılır.

Doğru bilgiyi nereden alırsınız?

Afet sonrasında söylentiler hızla yayılır. AFAD'ın toplanma alanı broşürü, toplanma alanına giderken çantanızdaki pilli radyoyu çalıştırmanızı söyler; broşüre göre bu alanda doğru bilgiler size ulaşır. Sosyal medyada gördüğünüz bir bilgiyi aileye iletmeden önce resmî kurumların hesaplarında yer alıp almadığına bakın.

Şebeke de internet de yoksa

Şebeke ve internet tamamen kesildiyse telefonla haberleşmenin yolu daralır. Bu durumda en güvenilir araç, önceden kararlaştırdığınız buluşma yeridir: kimse kimseye ulaşamasa da herkes nereye gideceğini bilir.

Bazı uygulamalar, telefonlar birbirine yakınken internet olmadan da kısa mesaj taşıyabilir. Bu, uzaktaki biriyle değil, yakında olan aile telefonlarıyla haberleşmek içindir ve menzil ortama göre değişir.

Yuva Acil'de "İyiyim"

Yuva Acil, deprem sonrası aile içi haberleşme için yapıldı:

• Depremden sonra tek dokunuşla "İyiyim" ya da "Yardım lazım" gönderilir. Kim iyi, kim yardım istedi, kimden haber yok tek ekranda görünür.
• "İyiyim"e konum eklemek seçime bağlıdır ve konum yaklaşıktır. Sürekli konum paylaşımı yoktur.
• Afet modu, internet ve şebeke yokken yakındaki aile telefonlarına Bluetooth ile kısa mesaj, SOS ve "İyiyim" taşır. Telefonlar birbirine yakın olmalıdır; menzil ortama göre değişir.
• Ailenin acil planı her telefonda durur ve internet yokken de açılır.

Yuva Acil resmî erken uyarı sistemi değildir; 112'nin yerini tutmaz. Hesap açmadan kullanılır, ücretsizdir ve aileyle birlikte kurulur; uygulama Google Play'de.

Özet

• AFAD'ın önerisi: haberleşmeyi kısa mesaj ve internet tabanlı mesajlaşmayla yapın, hayati durumlar dışında aramayın.
• Mesaj kısa olsun: durumunuz, neredesiniz, ne yapacaksınız.
• Kimin kime haber vereceğini, buluşma yerini ve çocukları kimin alacağını önceden kararlaştırın.
• Şebeke ve internet yoksa önceden kararlaştırılmış buluşma yeri en güvenilir yoldur.